Handblad

VN-conventie

België heeft op 2 juli de VN-conventie inzake de Rechten van Personen met een Handicap geratificeerd. De conventie legt een aantal rechten vast en preciseert het verbod op discriminatie voor personen met een handicap.

De VN-conventie wil ervoor zorgen dat personen met een handicap een volledig en gelijk genot hebben van alle mensenrechten. Ze creëert geen nieuwe rechten aangezien die al vervat zitten in de algemene mensenrechtenverdragen, maar preciseert een aantal rechten en het verbod op discriminatie in een aantal domeinen.

Maatregelen

De VN-conventie voorziet maatregelen rond de toegankelijkheid van gebouwen en diensten, de bescherming van kinderen met een handicap, het recht op gezondheidszorg en revalidatie, de discriminatie op de werkvloer, het recht op eigendom en de toegang tot financiële diensten, het recht op een aangepaste levensstandaard, de sociale bescherming, het recht op privacy en de toegang tot medische gegevens, en het recht op een evenwaardige deelname aan het cultureel leven.

Staten die de conventie ratificeren, engageren zich om hun beleid, wetten en administratieve maatregelen af te stemmen op de bescherming van die rechten en om alle vormen van discriminatie uit te sluiten. Ze engageren zich om te strijden tegen vooroordelen en de bewustwording te stimuleren rond de mogelijkheden van personen met een handicap. België heeft ook het optioneel protocol bij de conventie goedgekeurd dat het individueel klachtenrecht installeert.

Stok achter de deur

‘De inwerkingtreding van het verdrag geeft aan dat er een verschuiving plaatsvindt in het denken rond handicap: van een welzijnsthema naar een mensenrechtenthema’, zegt Marian Vandenbossche (Gelijke Kansen in Vlaanderen). ‘Het is ook het eerste bindende en afdwingbare mensenrechtenverdrag terzake. Zelfs de EU heeft het ondertekend.’

‘Belangrijk is vooral dat er door de ratificatie van het bijbehorende protocol een internationaal comité voor de rechten van personen met een handicap wordt samengesteld. Aan dat comité moeten de lidstaten regelmatig rapporteren hoe het met de rechten van personen met een handicap staat en welke vooruitgang er wordt geboekt. En als een staat in gebreke blijft, kun je ook klacht indienen bij het comité. Het zal de lidstaat dan om uitleg vragen, en eventueel een plaatsbezoek doen.’

Het comité heeft weliswaar geen bevoegdheid om sancties op te leggen, maar zoals elk VN-comité heeft het een groot moreel gezag. ‘Als beschaafd land wil je niet voor de hele wereld te kijk staan omdat het expertencomité oordeelt dat je wetgeving niet deugt, of dat je personen met een handicap discrimineert. In die zin is de ratificatie zeker niet onbelangrijk.’

Alleen voor overheden

Voor we allemaal naar het comité stappen voor bepaalde praktijken van discriminatie die er ook in ons land zeker nog zijn, toch nog enkele nuances. ‘Je kunt pas naar het comité stappen nadat je in eigen land alle rechtsmiddelen hebt uitgeput. En de conventie spreekt zich alleen uit over de overheid als wetgever en beleidsmaker. Je kunt dus niet naar het comité stappen als een hotel niet toegankelijk is, om maar iets te zeggen. Maar wel als de overheid een wet uitvaardigt die rechten van personen met een handicap schaadt.’